sự quay về nội tại

sự quay về nội tại magnify

Cử động đó dường như mang dấu ấn của một điều bí ẩn, như thể một sợi dây mảnh và trong suốt thoát ra từ đầu những ngón tay của cô dệt nên một thời gian còn chưa xảy đến. Khi nhắm mắt vào, tôi có thể nhìn thấy những cơn lốc đang bắt đầu khởi lên trong bóng tối, rồi biến mất không một tiếng động.

….

Chính cô đã dạy tôi, bằng cách nắm tay tôi, rằng có tồn tại một nơi toàn vẹn ở ngay chính giữa của hiện thực.

Mà sự phát triển của tôi chủ yếu nằm ở những thay đổi trong tính cách, làm tôi có được sự thoải mái: tôi tận hưởng sự biến mất của cái tôi cũ.

Chỉ thỉnh thoảng tôi mới biết rằng một con người có thể làm tổn thương một con người khác, duy nhất bởi vì anh ta tồn tại và là chính anh ta.

….”

trích trong “Phía Nam biên giới- Phía Tây mặt trời” Haruki Murakami

viết những dòng này vẫn còn mang cảm giác của người vừa nhận được nụ hôn say đắm, ngây ngất trên môi và tim không điều chỉnh được nhịp đập. Cám ơn bác Nhị Linh đã dịch bản dịch tuyệt cú mèo và làm lay động lòng tôi. Ai biết lòng ai có những gì, phải không ạ !

Mối tình đẹp, đẹp nhiều điểm, gần như là mơ ước của đời người. Một mối tình trong sáng và nhiều điểm tương đồng. Mối tình vượt tháng năm vẫn say đắm nồng nàn. Mối tình không hiện diện nhưng luôn quanh quẩn bên ta không rời khỏi phút giây. Mối tình mà người yêu cũng đẹp và lại còn thấu hiểu ta, đồng cảm với ta từng ly từng tí. Mối tình mơ ước vì nó có thật nó cũng khiến ta băn khoăn trăn trở liệu có phải ta đang mơ hay không.

Bạn nghĩ đó là mối tình của hai người yêu nhau phải không?! Ừ, phải, nên có một mối tình như thế tồn tại trên cõi đời này để ta thiên đường hoá trần gian. Và ta yêu nhau như thể sẽ chẳng còn yêu ai được nữa sau khi có người ấy mơ hồ rồi thì thực tại và lại mơ hồ.

Tôi, ít khi nào viết hoàn chỉnh một bài cảm nhận về sách của bản thân. Vì tôi muốn khuyến khích các bạn tìm hiểu tác phẩm, không phải qua cảm nhận của cá nhân tôi, tôi chỉ là một phần, không phải là tác phẩm, không đầy đủ và cũng không muốn toàn diện tác phẩm đã tác động lên tôi như thế nào. Đòi hỏi các bạn trải nghiệm qua những cảm xúc của tôi là một đòi hỏi lâu đời từ khi bắt đầu viết entry.

Sự trở về những ký ức đẹp và cuộc sống bên trong của nhân vật Hajime song hành trên từng trang sách khiến ta nghĩ đến chiều sâu tâm hồn của nhân vật. Thích đọc sách, nghe nhạc và không vội vàng gì cho cuộc đời của bản thân mình. Không vội vàng. Ôi, điều ấy mới tuyệt làm sao nếu bạn rơi vào tình cảnh bạn cứ phải đối mặt với những câu hỏi đại loại “vợ con gì chưa” bỗng bạn thấy thèm khát một mái ấm gia đình, nơi có bàn tay người vợ chuẩn bị bữa tối, có tiếng các con thơ cười khúc khích, nắc nẻ, rộn ràng, và ánh đèn ấm áp sau ngày làm việc vất vả. Đón bạn vào lòng khung cảnh ấy và cho bạn sự bình thường, giản dị của bao mái nhà và êm đềm, không nhiều biến cố. Hẳn bạn sẽ thấy một niềm vui thú tuyệt đỉnh khi nhân vật chúng ta điềm nhiêm đi qua cái bẫy ấy một cách thản nhiên và lạnh lùng.

Phải, thản nhiên và lạnh lùng. Bằng sự nuôi dưỡng trực giác và một bề dầy yêu cầu bản thân được hun đút trong chiều sâu tâm hồn, nhân vật chúng ta tự biết con người nào được dành cho mình, cô gái nào sẽ trở thành vợ và chắc chắn và ắt hẳn phải thế.

Đây là một tác phẩm đơn giản.

Tôi đã từng ví tác phẩm của Haruki Murakami là một khuôn thạch. Ông đổ từng màu vào lúc chúng còn nóng và ông khuấy chúng lên, sau đó, khi nó đông lại, tạo nên những vệt màu ông đưa cho chúng ta thưởng thức. Và chúng ta, cứ theo cách ăn riêng của mỗi người để hưởng đủ hương vị của món rau câu ấy.

Tôi bị hút vào những tác phẩm của ông, rất nhiều lần, vô hình.

Hút vào vì bị một nguồn ma lực buồn buồn và cô độc xoay quanh cá nhân vẫn sống, vẫn ăn vẫn ngủ và vẫn hiểu. Nhưng dường như xa hơn một chút bản thể đó là sự quan sát của một bản thể khác, lặng lẽ, song song và đánh giá.

Dù rằng ông đã lồng vào nhiều tình tiết hơi hoang đường để đánh lạc hướng hay để làm rõ điều ông muốn nói, chúng ta vẫn không thể không thấy sự cô độc trong mỗi người, trong mỗi chúng ta.

Cụ thể trong tác phẩm này, ông để cho phong bì 100 nghìn yên biến mất như lung lay cái ý Shimamoto-san có là người thật hay không sau một loạt trang viết về cuộc gặp gỡ với Hajime để đánh thức một điều nhận biết rằng, theo tôi, cô ấy chính là nội tâm của nhân vật. Nội tâm đẹp và sâu sắc. Đến nỗi khi nó rời đi rồi, nó biến mất để Hajime quay trở về với gia đình, với hai đứa con, với thói quen hàng ngày đều đặn thì dường như rỗng tất cả.

Giao thoa khi con người ta có gần như tất cả. Cuộc sống đầy đủ với tất cả tiện nghi và con người không còn nhiều ý chí cho cuộc mưu sinh rồi thoạt nhiên người ta nhìn lại sâu thẳm trong tâm hồn mình còn thiếu cái gì nữa không? Và, bỗng người ta tự hỏi có thật hạnh phúc khi đã đạt được những gì cần thiết hay không? Câu hỏi cũ, quay lại nhu cầu tâm hồn khi bên ngoài thể xác không còn gì để lo lắng suy tư. Như một thể không thống nhất và còn một ít mâu thuẫn.

Đó là cuộc gặp gỡ của Hajime và Shimamoto-san. Đó là cuộc gặp gỡ tâm hồn đẹp của chính chúng ta. Và rồi, ông ngụ ý rằng cái phút giây đó, sự giao thoa gần như toàn vẹn đó sẽ biến mất để nhường chỗ cho thể xác và những gì cần cho thể xác. Thế là hụt hẫng. Thế là chao đảo, rỗng tuột đi nhiều thứ cảm giác liền mạch trong con người. Như Izumi, người đã không còn sống được khi mất đi tâm hồn năm mười sáu tuổi. Như Yukiko, người đã vượt qua ngưỡng tử thần để rồi cảm nhận sự thăng bằng trong cuộc sống, có thể, nó hơi đơn điệu, tẻ nhạt và phải chung sống, hoà nhịp với chúng, phải công nhận rằng sau cái chết đi của một thứ không hiện diện cụ thể thì phải sống tẻ nhạt với cái thứ hiện diện rõ ràng.

Đọc xong tôi bỗng chao đảo. Sức sống nội tâm của con người có tác động khủng khiếp. Nó phải được nuôi dưỡng và nếu lúc nào đó, nó quá mạnh so với vỏ bên ngoài, và nếu ta mất nó đi, dù chỉ trong phút chốc, ta không còn sống được nữa, với hai bàn tay rỗng gân và máu, với trái tim và đôi mắt vô cảm, với khuôn mặt lạnh tiền không còn chút sức sống. Mới hiểu được vì sao ông bảo nhìn một người, cái nồng ấm phát ra từ ấy khiến người ta quí mến và yêu thương.

một triết lý giáo dục nhân bản

một triết lý giáo dục nhân bản [*] magnify

Rousseau không chỉ chống lại một nền giáo dục phục vụ cho xã hội hiện có mà còn chống lại bất kỳ nền giáo dục nào tuân phục xã hội và đào tạo con người theo những lợi ích của một xã hội nhất định.

Vì lẽ bao lâu người thanh thiếu niên chỉ quan tâm đến những gì xã hội hay người khác chờ đợi nơi chính mình để lấy đó làm định hướng thì bắt đầu có sự xuyên tạc và trá ngụy.

Thay vì tìm cách thích ứng với xã hội, họ cần có điều kiện để trở nên trung thực với chính mình, nghĩa là, sống theo bản tính tự nhiên và tiến trình phát triển nội tại của nó.

Theo cách nói ngày nay, chỉ có như thế họ mới trưởng thành và trở thành những nhân cách mạnh mẽ để về sau có thể tự khẳng định mình trước những thách thức và đòi hỏi của xã hội cũng như hành xử với xã hội dựa theo sự xác tín của một lý tính đã được phát triển.

Quan niệm triệt để này về sứ mạng giáo dục sẽ dẫn đến phương pháp và mục tiêu mới về chất của giáo dục đào tạo CON NGƯỜI với tư cách là tác nhân cải tạo xã hội chứ không chỉ là nhân tố tái tạo xã hội ….

Một nền định hướng theo bản tính tự nhiên của con người như thế tuyệt nhiên không được hiểu như là một tiến trình tự nhiên đơn thuần, như thế chỉ cần phó mặc thanh thiếu niên cho tiến trình trưởng thành tự nhiên của họ.

Làm cho con người có thể tự phát triển phù hợp với bản tính tự nhiên là một trách vụ cực kì quan trọng và khó khăn, đòi hỏi một sự hiểu biết rất chính xác về bản tính tự nhiên của con người từ phía nhà giáo dục.

Vậy, giáo dục được quan niệm như là yếu tố thứ ba giữa tự nhiên và xã hội; một miếng đất trung gian được cách ly với những ảnh hưởng của xã hội nhằm phát triển bản tính tự nhiên. Và bản tính tự nhiên này, đến lượt nó, cũng chỉ có thể tự phát triển khi được tách khỏi tiến trình tự nhiên đơn thuần.

….

Trích trong “Émile hay là về giáo dục” _ J.J.Rousseau

Đây là bản mộc, mình muốn các bạn tiếp xúc với bản mộc để nắm nguyên văn hơn là theo cách diễn đạt có cảm tính của mình. Tính mang vào cả một ít Hegel và trước đó một chút là Kant. Dĩ nhiên, về giáo dục, Nietzsche cũng là bậc thầy. Nhưng, nhiu đây, theo mình là tiện, không nên tham quá!!!

Mình cũng mạn phép ngắt ra một chút cho tiện suy nghĩ !!

cuộc chiến không ở đây

Trong ngôi làng dường như có hai cuộc sống đối lập nhau. Một rất yên ả và bao gồm những cá tính của những người dân làng, đặc thù của vùng quê hẻo lánh, không nhộn nhịp và nghèo. Một, vương vất mùi tanh của máu, những hình thù không còn lành lặn, nguyên vẹn của người .

Như một người phụ nữ. Nàng có cuộc sống tinh thần đã dừng lại nơi nào đó trong quá khứ. Nàng sống với người đàn ông yêu nàng cùng thực thể khách quan. Nàng chu toàn và làm tròn bổn phận. Nhưng người đàn ông đó nhìn thấy nàng khô và lạnh, gỗ đá. Người đàn ông chờ nàng hồi sinh. Liệu nàng có hồi sinh hay không, khi nàng vẫn chìm trong hoài niệm của chính nàng?!

Nhưng đó là người đàn ông.

Người dẫn truyện chúng ta là một người đàn ông mang tâm trạng đã dừng lại ở một điểm và anh sống chỉ còn điểm đó. Còn sau đó, anh sống trong quá khứ, không hiện tại, không tương lai.

Tôi ngã xuống đất. Tôi đã ngã xuống. Bây giờ tôi vẫn còn ngã. Tôi chỉ còn sống trong cú ngã này thôi. Mãi mãi.

Phải, và chúng ta được đọc những dòng kí ức nôn nao ruột, lộn tùng phèo ngày tháng và thứ tự. Những khuôn mặt được mô tả chi tiết kèm theo cả ngày chết và nguyên nhân chết. Anh giống người coi sóc nghĩa trang, tỉ mỉ điểm danh ngôi mộ của những người đã từng sống chung với anh trước cú ngã đó, và mãi mãi sau đó, trong hỗn loạn.

Giải thích là tôi đi trên những dòng chữ như đi trên những con đường thuộc xứ sở vừa thân quen, vừa xa lạ ư?

Không, anh dẫn dắt chúng ta qua thời gian và kí ức, qua những linh hồn màu xám tro và còn nguyên vẹn ước muốn của chúng. Anh đã khóc, anh đã chửi rủa vì sao để lại anh là người có nhiệm vụ ghi những dòng hồi ký đáng kiếp ấy, những dòng hồi ký gắn kèm cả vùng máu tanh tưởi, ồn ào, nôn mửa của một dạng sống khác trong ngôi làng, gần ngôi nhà của anh, hay chính trong ngôi nhà, sự bi thương cũng không chừa cửa.

Và thời gian đã cày xới họ như cày xới thân thể và trái tim của tất cả mọi người.

+ Những chữ in nghiêng được trích trong “Những linh hồn xám”- Philippe Claudel

một thoáng em _chương Adagio

bố cho con nấm mồ của mọi hy vọng và ước muốn; điều đáng suy tư hơn là con sẽ dùng nó để lĩnh hội cái mô hình phi lí của toàn bộ kinh nghiệm nhân sinh có thể chẳng thích hợp với những nhu cầu cá nhân của con cũng như của ông nội và cụ nội. Bố cho con không phải để con nhớ thời gian mà để con có thể đôi lúc quên nó đi và đừng có kiệt sức tàn hơi cố gắng chinh phục nó.

Bãi chiến trường chỉ khải thị cho con người sự điên rồ và tuyệt vọng của chính họ, và chiến thắng chỉ là một ảo tưởng của các triết gia và những thằng ngốc.

Bởi vì bố nói những chiếc đồng hồ đã giết thời gian. Ông nói những bánh xe nhỏ xíu còn kêu tíc tắc thì thời gian còn chết, chỉ khi nào đồng hồ ngừng chạy, thời gian mới bắt đầu sống.

Em không nhìn tôi nơi góc hàm dịu dàng ương bướng không hề ngoảnh lại.

Đàn bà là như vậy họ không chịu hiểu người khác còn chúng ta sống cho cái đó họ sinh ra với sự phong nhiêu thực tiễn của ngờ vực thường chín rộ từng vụ gặt họ có một quan hệ thân thuộc với cái ác cung ứng tất cả những gì cái ác còn khiếm khuyết lôi kéo cái ác theo bản năng như người ta kéo khăn trải giường trong cơn mê ngủ bồi bổ ý tưởng cho cái ác cho đến khi cái ác đạt mục đích của nó cho dù mục đích đó tồn tại hay không.

Sự việc ăn bên trong người ta cả không gian nữa không gian và thời gian lẫn lộn Dạ dày nói buổi trưa trí não nói ăn giờ Được tôi tự hỏi thời gian là cái gì có cái gì.

Đàn bà không bao giờ đồng trinh. Sự trong sạch là một trạng thái tiêu cực và vì thế phản tự nhiên. Chính tự nhiên đã làm con đau khổ chứ không phải Caddy và tôi nói Bố không biết. Bố không thể biết và ông nói Phải. Chính lúc đó chúng tôi nhận thức được rằng bi kịch chỉ là một thứ đồ cũ mua lại.

( trích chương Mùng hai tháng sáu, 1910_ Âm thanh và cuồng nộ _ William Faulkner)

2 trong 1

Ai xem Banana Yoshimoto sẽ thấy bà viết rất trong trẻo.

Nhưng xem đến “Vĩnh biệt Tugumi” có rất nhiều bất ngờ.

Bất ngờ là xem diễn tả từ đầu đến cuối truyện một cô gái tuổi thiểu niên đỏng đảnh, thông minh. Nhiều trò tai quái hiện ra theo dấu câu chuyện, theo tính khí bất thường của cô. Tác giả kể qua đôi mắt của nhân vật thứ hai, lẳng lặng lớn lên bên cạnh Tugumi, trầm hơn, ít phô diễn cá tính hơn.

Đọc “Vĩnh biệt Tugumi” dường như thấy mặt khác của sự thông minh và đa cảm, nó được biểu lộ gay gắt, bất thường, dễ tổn thương và trong một cô gái đôi khi rất độc ác. Nó bất cần bạn nghĩ đến điều gì liên quan rằng “như vầy thì phải vậy”, nó không có cái lô gich thông thường đó. Nên nó cũng có nhiều sáng tạo, đôi khi khó chịu. Lạ. Ngay cả sự cảm thông cũng rất lạ.

Thế nhưng, đến cuối truyện mới biết Tugumi và nhân vật “tôi” là hai phần trong bản thân tác giả. Hai phần. Đọc đến cuối, mới hay rằng, Tugumi chính là cá tính của tác giả vào những năm là thiếu nữ. Cá tính gọi là nổi loạn. Còn “tôi”, lúc đó là phần rất mờ nhạt và sau này phát triển thành cá tính ổn định của nhà văn.

Để tách một phần của mình ra, tặng hẳn cho một tính cách, một nhân vật, tác giả hẳn rất ưu ái thời gian nổi loạn thiếu niên của mình. Đó chính là vì sao mình cho rằng “Vĩnh biệt Tugumi” “cao” hơn Kitchen một bậc. Soi rọi lại bản thân trong một bản thân khác, điềm tĩnh, song hành cùng quá khứ, phân tích và nhận xét. Cũng thú vị.

“NP”, chưa xem, mình chỉ xem Banana có 2 quyển “Kitchen” và “Vĩnh biệt Tugumi”. Cũng như nhà văn Nhật mình cũng xem hai ông Haramuki và thêm bà Banana.

Đâu phải chỉ mình mới có nhiều phần trong con người phải không?!

đông

Hãy dựa sát vào anh, hỡi bạn đường. Dựa sát vào và đừng để hơi thở giá lạnh ly cách thân thể ta. Hãy ngồi với anh cạnh ngọn lửa này, vì lửa là thực phẩm của mùa đông.

Nói với anh về sự việc của những thời đại vì tai anh đã chán những tiếng thở dài của gió và tiếng rên rỉ của các vật thể.

Làm nhanh cửa và cửa số, vì bộ mặt giận dữ của Thiên Nhiên làm buồn tâm hồn anh và nhìn xuống cái thành phố dưới tuyết giá, ngồi như bà mẹ có tang, khiến tim anh rỉ máu.

Rồi em hãy đổ đầy dầu vào đèn, vì đèn đã lu rồi. Hãy để nó cạnh em để anh thấy được những đêm tối đã viết gì lên khuôn mặt em. Hãy đem chum rượu đến đây để chúng ta có thể uống và nhớ lại những ngày ép nho.

Hãy dựa sát vào anh, yêu dấu của tâm hồn anh, vì ngọn lửa đang tàn tạ và tro tàn chôn kín nó.

Ghì lấy anh đi, vì ngọn đèn đã lu và bóng tối đã chinh phục nó.

Đôi mắt ta trĩu nặng vì rượu của hàng bao năm.

Hãy nhìn anh bằng đôi mắt ngái ngủ của em. Hãy ôm ghì anh trước khi giấc ngủ trùm lấy chúng ta. Hãy hôn anh, vì tuyết giá đã thắng lướt tất cả trừ nụ hôn của em.

À, em yêu dấu, đại dương của giấc ngủ mới sâu thẳm làm sao! Buổi sáng còn xa biết nhường nào….trong đêm nay!

(trích trong Giọt lệ và nụ cười – Kahlil Gibran)

độc hành cô độc

Henning Mankell vừa có một quyển ở VN, Firewall, tường lửa.

Bạn nào đọc Arthur Conan Doyle và Agatha Christie hẳn sẽ có lần biết đến thể loại trinh thám rất hồi hộp và ly kỳ, kiểu như “Mười người da đen”, cả đống người chết trên hòn đảo trơ trọi mang tên Người da đen. Và sâu thẳm là tội ác không- đủ – lý – do- bắt- tội.

Nói đến trinh thám lúc nào cũng hồi hộp và nhiều thứ khác liên quan đến. Nhưng luôn có một chi tiết là bất ngờ đoạn cuối.

Thế nhưng mang tâm thế đọc Tường lửa thì bạn bất ngờ. Bất ngờ vì nó quá rõ ràng. Không có gì giấu giếm, thậm chí bạn có thể hình dung được cách hắn giết người.

Bởi vì nó rõ ràng trong thể loại trinh thám mà nó buồn. Ừ, buồn. Bạn sẽ mất đi cảm giác khám phá theo từng bước chân của người thám tử. May mà, ông HM vẫn giữ lại cảm giác theo đuổi. Đó là theo đuổi suy nghĩ của thanh tra Wallander. Và, thay vì bất ngờ bởi bọn tội phạm, bạn lại bất ngờ chính đồng nghiệp mình. Chính những người cùng chung chiến tuyến, không phải vì họ là tay trong, là con chuột, mà họ làm bạn cảm thấy lòng người như một cuộc chiến không ngưng nghỉ.

Đó là điều cái ác ngày càng xấu xa, ngày càng trẻ hoá và rộng ra. Nó không phải mang khuôn mặt một tên hung bạo tàn ác nữa, nó mang khuôn mặt của một thiên thần- thiên thần bị tổn thương trầm trọng.

Không phải vì tác giả viết về đất nước mình, một đất nước có nhiều nữ quan chức nhất mà nạn bạo hành phụ nữ vẫn diễn ra âm thầm và tồi tệ, cái ông viết là cuộc chiến ngày càng cô độc của cái thiện, ngày một ít đi.

Dĩ nhiên đó chỉ là cảm nhận của riêng tôi. Còn bạn, bạn có thể mang về một quyển sách dày khoảng năm trăm trang hơn, về đọc trong đêm khuya, không dứt được, để thấy người đàn ông lạc lõng phụ nữ, bắt đầu cô đơn ở tuổi của mình, nghe ghen tức với con gái trong tiếng nhạc ở quán bar, miệt mài theo đuổi dấu tội phạm.

Để thấy làm điều thiện đơn độc cần rất nhiều dũng cảm.

cần một đêm

cần một đêm

nghe lòng mình trang trải trên dòng thời gian chuyển giao về cội nguồn tâm hồn khắc khoải yêu thương mong manh với những cung bậc trầm ngâm cuộc sống

cần một đêm

quay lại thời xưa cũ mơ giấc mơ sớm của tuổi xuân thì không nhiều lo toan vất vả không nghĩ suy muộn phiền trên triền hy vọng về cuộc đời yên ổn không sóng gió để rồi ngẫm lại sóng gió thế lại hay

trở ngược đầu đũa

như trở ngược những định nghĩa ấn sâu vào tiềm thức và được lôi ra ánh sáng muộn khi chúng bắt đầu già nua và nhấp nháy muộn phiền về sự đóng khung và thi thoảng ánh lên sắc màu nhói đau của thời không còn trẻ trung

đó là lúc em phát hiện em cần anh thêm chút nữa

như cần đêm dài ra vô tận cho lòng chìm trong bóng tối mê hoặc và ngẫm nghĩ loại suy những gì đã từng thuộc về người về mình rồi lấy tay xoá đi trong kí ức như đứa trẻ chơi trò viết chữ trên cát sóng sẽ lấp hết bạc màu vôi vữa yêu thương

bàn tay nối bàn tay

yêu thương nối yêu thương

như vòng khép kín ngọt ngào cảm xúc rồi sẽ ngày một lặng yên và thôi không thổn thức hay không còn nhiều những ưu tư trong viện bảo tàng là chứng nhân của sự kiện lưu truyền số phận định mệnh hàn gắn những vết thương đôi khi tứa máu lúc trở trời giá lạnh

dẫu bấp bênh trơn tuột

con đường nào không chông gai nguy hiểm vết xước trầy da vẫn thiết tha cuộc sống phiêu lưu ranh giới nhiều thứ mờ ảo ít nhiều không còn rõ ràng như hồi mới biết định nghĩa cuộc sống trong trí non nớt của bình minh tuổi

yêu là yêu

thế thôi