nếu bạn nghĩ trong đầu mình sắp viết về chuyện gì, thì đúng là chuyện bạn nghĩ. tất nhiên là với các bạn yêu thích và quan tâm tiếng việt.
bữa, xã xách về một cái bảng, viết xong xóa được. ổng nói không hao giấy, lại tiết kiệm. mình nghĩ ngay lập tức về việc rồi sao lịch sử nhân loại lưu truyền với cái bảng 1 tờ giấy này? mình nghĩ viết về chuyện này cả tuần rồi, nhưng giở kindle cực quá, chả hứng thú gì. mình giải thích với xã về cách mình viết một bài với khoảng 5-6 cuốn sách mở ra trên bàn. ổng nói, à, em cần cái multi-kindle 😀

thôi thì, nghề chơi cũng lắm công phu, rán mà làm theo í mình thích.

nguồn: ở đây

 

trong bảng chữ cái này có 2 điểm: rút gọn và chuyển phụ âm.

trong phần 1, tác giả có nói chỉ đề cập đến phụ âm, còn nguyên âm hoàn toàn giữ nguyên. và nhìn trong bảng chữ cái mới, mình cũng thấy chỉ có phụ âm là thay đổi. các nguyên âm hầu như không thay đổi.

tiếp í này, mình chọn bài viết ” phân tích vần quốc ngữ” của phan khôi được viết năm 1949. và “ngôn ngữ học việt nam” của nguyễn bạt tụy được viết năm 1952. xét về thời gian công bố văn bản thì phan khôi viết trước. còn lí do mình chọn hai tác giả này là vì sau đó, năm 1995 trong “từ điển chính tả” của hoàng phê, ông có đề nghị một số cải cách mà ông bùi hiền có dùng lại. (xem thêm ở đây bài này mình viết hehe).

trong bài phân tích âm vị đọc – ảnh hưởng rất rõ trong công trình của ông bùi hiền, thì phần kí âm giọng đọc người miền bắc đã được viết rõ trong tác phẩm “ngôn ngữ học việt nam” của nguyễn bạt tụy.

giờ vô thân bài :D.

hai í mình thấy trên bảng chữ cái mới thì phần chuyển phụ âm là phần lúng túng hơn phần rút gọn. bởi vì nó mắc lỗi đọc cùng âm khác kí âm, tức là viết ra. ví dụ, chữ gi nằm trong j và z. như vậy có lúc viết khác nhưng đọc cùng âm. ví dụ như chuyện j cũng có thể viết chuyện z.

bộ phụ âm đôi: ch – tr = c, ng – ngh = w, kh = x , th = q, qu=k ( phụ âm k này vừa gánh phụ âm đơn là c, k, còn gánh cả qu là phụ âm đôi)

từ 28 phụ âm còn 20 phụ âm trong bảng chữ cái. lí do 28 phụ âm, theo phan khôi là do phụ âm đơn không đủ dùng nên phải ghép, đặt thêm ra. và phụ âm đứng riêng một mình nó không có nghĩa, nó bắt buộc phải đi với nguyên âm, nguyên âm ghép, hay nguyên phụ âm thì nó mới có nghĩa. điểm này, với chữ c thay cho vần ch – tr, thì với nguyên phụ âm như: ach, ech sẽ viết là ac ec. và ac = ak do k =c. đường cách mạng = duow ka’c ma.w.

28 phụ âm bao gồm: 17 phụ âm đơn và 11 phụ âm kép.

17 phụ âm đơn: b, c, d, đ, g, h, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, x.

11 phụ âm kép: ch, gi, gh, kh, ng, ngh, nh, ph, qu, th, tr.

đến đây thì mình hơi hoang mang rồi, hehe, vì vụ phụ âm còn đếm  được chứ qua đến nguyên âm còn chóng mặt hơn nữa. vì nguyên âm của tiếng việt, chia theo 3 loại: nguyên âm đơn, nguyên âm ghép, và nguyên phụ âm.

nguyên âm đơn: 3a, 2e, 2i, 2u, 3o = 12 nguyên âm đơn.

nguyên âm ghép: theo google có 32 nguyên âm đôi và 13 nguyên âm 3.

nguyên phụ âm: 73 đối với nguyên âm đơn – y hoàn toàn không đi với phụ âm nào (nên nó được đề nghị về vườn là phải) – số 73 này dựa trên hiểu biết của mình. ông cao xuân hạo nói rõ hơn trong cuốn “âm vị học và tuyến tính” (1980) chưa bàn đến nguyên âm đôi và nguyên âm 3.

với sự phức tạp của nguyên âm như vậy, nên trong đề nghị, ông hiền chỉ đề cập đến phụ âm. đọc trong lí do thì lí do quan trọng nhất lại liên quan đến rút gọn và giải quyết vấn đề viết sai chính tả của đa số người đang mắc phải.

đọc bài của ổng trên mạng, không thấy đề cập đến tài liệu tham khảo, ngoại trừ tài liệu của chính ông ( à hihi).

hết phần liên quan đến ông phan khôi và bài “phân tích vần quốc ngữ”.

giờ đến phần liên quan đến bài “ngôn ngữ học việt nam” của ông nguyễn bạt tụy, viết năm 1952. trong tác phẩm này, ông tụy phân tích dựa trên vị trí  phát âm của người bắc. máy ghi âm ghi lại kí hiệu, mặc dù viết vần có khác nhau nhưng trên phát âm, cách ghi âm lại khác.

đây là  một điểm ông hiền dựa vào để rút gọn phụ âm của mình.

mình thích chữ k thì mình viết chữ k :D. ở bảng ví dụ trên, ông tụy cho thấy vì cách đọc trại, và đặc biệt có chữ k=c, và chữ qu=kw, nh=nk là dựa trên phát âm miệng rộng hay hẹp của từng vùng mà ra.

với cách phát âm lỏng, ảnh hưởng đến phát âm vùng rõ nhất là người miền trung hay chuyển anh=eng, còn người miền nam phát âm chặt tức là lưỡi khép lại trong vòm họng phần cuối lưỡi. mời bạn đọc thêm tác phẩm trên cho rõ.

hai tác giả này vẫn cho rằng cốt lõi, tiếng việt xuất thân từ tiếng hán rồi trại đi theo vùng miền, kí âm, tức chữ viết theo đó mà ra. lỗi chính tả cũng từ đó tăng dần. đến tận năm 1995, ông hoàng phê vẫn theo í là một phần từ hán cứ giữ nguyên, vì nếu làm lại quá mệt và không đủ tài liệu để làm. í là lỡ sai rồi cho sai luôn, giờ hoàn chỉnh cái sai thoai.

trong từ điển chính tả của hoàng phê có nói đến cái í d=đ, ngh=ng, tức là đọc cùng âm thì không nên cho nó ra thêm một chữ nữa, theo đó, y dài mất gần như trong rất nhiều từ, vì nó, từ thời phan khôi đã xác định là một âm câm. nó chỉ có tác dụng viết chứ không có tác dụng nói. chữ qu, u trong này là âm câm, như trong chữ quy = qu -y, nhưng cũng có thể là q-uy. đó là lí do các nhà nghiên cứu cho là u bỏ trong qu. chỉ mỗi q.

về đề nghị của ông bùi hiền, ổng không có làm sai, rất đúng thủ tục hành chính. phát biểu đầu tiên tại viện ngôn ngữ- là nơi có trách nhiệm xem xét công trình nghiên cứu. về công trình đề xuất viết, mình thấy nội dung nghiêng về chính tả hơn là sâu một bậc là chỉnh sửa. ông ấy cũng khẳng định về mặt ngữ nghĩa không có gì khác biệt.

tức là tồn tại song song hai cách viết, nếu dựa theo tiếng anh, thì việc ông hiền là thay vì viết nguyên từ, nay ta dùng viết kí âm, tức phần / …/ trong từ điển. ngôn ngữ viết có 2 phần, phần từ và kí âm từ. ông hiền đưa phần kí âm ra thành phần từ. gộp 2 thành 1.

mình nghĩ 16 trang trình bày hội thảo chưa đủ thuyết phục. chờ một tác phẩm hoàn chỉnh, vì làm việc trong vòng 40 năm tất phải có tài liệu tham khảo, dựa trên tài liệu tham khảo có phần phát triển và lựa chọn. tại sao tôi chọn phương án này mà không chọn phương án kia. mình sẽ mua sách của ông, nếu ông phát hành.

kết luận: chờ thêm tác phẩm liên quan đến báo cáo, nếu chỉ dừng như vầy, có vài vấn đề chưa giải quyết được. 1 là liên quan đến trùng âm, tức 1 chữ có lúc đọc zi, có lúc đọc j, do ông dựa trên ch-tr phát âm sai của vùng miền để thành 1 âm, vấn đề các từ liên quan giải quyết như thế nào. vì chẻ chai và trẻ trai í khác nhau. khi dạy học phải có vùng đệm giải thích cùng cách viết nhưng khác nghĩa.

vấn đề nguyên phụ âm.

ps: mình tin việc của ông bùi hiền cũng như việc tình-tiền- tù- tội của mĩ -nga.