Mình theo dõi một cô bác sĩ phẫu thuật thẩm mĩ, lúc chờ live stream, cổ mở một bản nhạc, mình nghe lời, nghe xong gõ lên youtube “vạn lý sầu” sau đó hoang mang…nghe nói đây là AI hát? Tất nhiên là nghe luôn bản “đà lạt còn mưa không em “, mình bị cuốn hút bởi nền nhạc được đánh dấu là bluerock, lời tàm tạm, nhạc giống bản Creep của radiohead, nhưng bản creep đánh hay hơn.

Lâu lâu viết tổng kết sở thích nghe nhạc một lần xem mình đã dịch chuyển như thế nào. Như lần gần nhất viết nhạc khi nhìn thấy ba chồng trước khi chết, sự u ám của ổng làm mình liên tưởng đến bản “ you want it darker” do Leonard cohen hát, như sau khi viết về cái chết của bạn mình, ngực nó có một cái chặn ngang không thở được, lớn tuổi cảm xúc cần quản chặt chặt, không thì một ngày ngừng thở còn hoang mang. Mình chọn nghe mấy bản nhạc trong list sau đó dừng lại ở bản dạ khúc 20 của Chopin. Mất mát, tuyệt vọng, bi thương, là không nói nên lời, đối với mình lúc này nhạc cổ điển phù hợp, vì từ ở đây không diễn tả trạng thái lúc đó. Sau đó mình phát hiện kanata yumishiro chơi bản Ave Maria di caccini- bản phối hiện đại, dẫn tới giọng tenor thánh khiết của DiMaio. Đại khái là YouTube với ma trận của nó lôi kéo mình đi qua thiên đàng đi. Như mình lần nữa xem lại bà Mitsuko Uchida đàn chương adante sonata k 545 của Mozart ở lần biểu diễn mazor 2002, tiếng đàn nhẹ lướt qua kéo dài 6:24 giây, bà chơi nhanh hơn các lần sau một chút, trên dưới 45 giây đi, nhưng nó thật khác biệt, bởi vì mỗi một lần diễn tấu cho dù bản nhạc không đổi nghệ sĩ tâm trạng là khác nhau.

Đoạn thời gian gần đây mình hay tự hỏi nếu là người việt sẽ chọn hình ảnh gì đặc trưng mà không mượn hình ảnh của một nơi khác? Khi mình nhìn thấy lá rẻ quạt trong chương trình mùa thu của nhạc sĩ đức trí. Lá bàng của Hà Nội ? Miền nam có cái gì đặc trưng mùa thu? Mình thích cô phan thuỷ đàn bản còn thương rau đắng mọc sau hè bằng đàn tỳ bà. Thời gian trước có những diễn tấu của đàn cò, lâu rồi không thấy nữa, còn có những bản mang âm hưởng dân gian như mấy bạn trên mạng tập hợp. Thời mình có dạ cổ Hoài lang, nhạc có Bắc Sơn, viết mấy bản mà cô Thùy Trang hát mùi cùng cô Hương Lan như sa mưa giông, còn thương rau đắng mọc sau hè, bông bí vàng, dạ cổ Hoài lang.

Bây giờ mình xem video của hoà minhzy Bắc bling, kén cá chọn canh, cũng thích cách phối nhạc hiện đại của mashew trong mời trầu. Cảm thấy bộ văn hoá thông tin và bộ du lịch cũng chịu đầu tư vào thiết kế trang phục, dàn dựng sân khấu. Nhìn chính qui và có đầu tư từ nhà nước so với cá nhân rất khác biệt. Mình cũng thích cách đạo diễn chọn hình ảnh trong clip “nàng thơ xứ Huế” Thùy chi hát, mình thích giọng Thùy chi hát “đêm nằm mơ phố “ của Phú quang, giấc mơ trưa tiếc là nhạc sĩ giáng sol cũng không sáng tác nữa. Thuỳ chi giọng giống cô ngụy Tân vũ Trung Quốc hát mấy bản luyến nhân tâm, tình duyên đẹp nhất, thương ly biệt. AI bắt đầu biết tổng hợp các bản nhạc của nhạc sĩ rồi thành lập trang chuyên biệt trên youtube.

Một trong những điểm phát hiện AI hát hay người hát là AI có thể hát nốt nhạc thanh quản con người không làm được. Cho dù như các ca sĩ opera có giọng tốt và kĩ thuật tốt cũng làm không được đang mang hơi lên bẻ ngang rồi uốn qua một nốt khác. Đôi khi mình thích nghe bản nhạc được xử lí trong phòng âm thanh để nghe nó “ấm” tức độ dày cao lên một chút nghe vào tai âm sẽ tròn lên, như nghe Jacob piano chơi, ổng là qua xử lí âm thanh để tiếng đàn không vỡ âm chát ở cuối. Nhưng hát thì thích nghe giọng trôi lưu loát phát ra âm trong trẻo đúng điệu của nốt nhạc, trong acoustic.

Hồi thời mình có một bài phỏng vấn một bạn thủ khoa cách học giỏi tiếng anh, bạn nói bạn nghe nhạc, sau đó tìm cách lặp lại cho đúng, giờ mình tìm về tiếng việt xưa một chút, khoảng 50 năm về trước bằng cách nghe nhạc, mấy bản thu âm trước 75 của các ca sĩ thanh Thúy, hà thanh, băng châu, Nhật trường, duy Khánh là giọng đặc biệt rồi. Nghe thanh Thúy hát bản thương một người của trịnh công sơn thật đặc biệt, khi thấy ca sĩ có thể xử lí một bản nhạc thành một lời tâm sự theo phong cách của ca sĩ đó.

Internet là kho tàng vô giá, như mấy entry trước mình chia sẻ clip cô Mỹ hạnh hát bản tình khúc tháng sáu của phạm duy, sau đó cổ rút khỏi YouTube, mình tìm thấy ái Vân hát bản đó, cũng như ánh tuyết hát bản buồn tàn thu của văn cao, tiếng hát như dòng suối êm ái chảy qua thời gian. Thật là kì diệu.